روش های ارزیابی شخصیت

انواع مدل های ارزیابی شخصیت منابع انسانی

استفاده از مدل‌های ارزیابی شخصیت در ارزیابی و بهبود عملکرد

مدل "نوع آیزنک"

وی اعتقاد داشت : نظریه و عمل باید توأمان به کارگرفته شوند تا صفات اصلی شخصیت مکشوف و بر مبنای آن نوع های مختلف تعیین شوند.

تعیین انواع مختلف شخصیت

تجربات اولیه وی در جنگ جهانی دوم با سربازان نرمال و غیر نرمال(روان نژند) به تعیین دو عامل درونگرایی – برونگرایی و ثبات-روان نژندی منجر شد.

انواع شخصیت در مدل "نوع آیزنک"

صفراوی (Choleric)

• زود رنج
• بی قرار
• پرخاشگر
• تحریک پذیر
• متغیر
• تکانشی
• خوش بین
• فعال

دموی (Sanguine)

• اجتماعی
• معاشرتی
• پر حرف
• پاسخگو
• راحت
• سرحال
• بی پروا
• رهبر

سوداوی (Melancholic)

• کج خلق
• مضطرب
• انعطاف پذیر
• متین
• بد بین
• محتاط
• غیر اجتماعی
• ساکت

بلغمی (Phlegmatic)

• آرام
• دارای خلق ثابت
• قابل اعتماد
• خویشتن دار
• صلح جو
• متفکر
• دقیق
• منفعل

مدل شاخص نوع مایرز – بریگز (Myers-Briggs Type Indicator)

غالب ترین ابزار سنجش شخصیت در جهان است. 

100 پرسش است که که از فرد می پرسند که در موقعیت های مختلف چه احساسی دارد یا عمل می کند .

بر اساس پاسخ ها به چهار سبک و هشت نوع تقسیم می شوند :

1. سبک تعاملات اجتماعی
2. سبک جمع آوری اطلاعات
3. سبک ارزیابی و تصمیم گیری
4. سبک هدایت درون و بیرون

برون گرا : اجتماعی اند .Extrovert (E)

درون گرا : ساکت و خجالتی اند . Introvert (I)

حسی : عمل گرا و منظم. به جزئیات می پردازند.Sensing (S)

شهودی: برناخودآگاه تکیه دارند.به کلیات می پردازند.Intuitive (N)

احساسی : به ارزش ها واحساسات شخصی تکیه دارد. Feeling (F)

عقلایی : از دلیل و منطق استفاده می کند.Thinking (T)

ادراکی : منعطف و خود جوش اند .Perceptive (P)

قضاوتی: کنترل و نظم را دوست دارند .Judgmental (J)

مدل پنج عاملی OCEAN

این مدل هر کدام از ویژگی‌های شخصیتی را در مقیاسی متشکل از این پنج مؤلفه ارزیابی می‌کند:

ابعاد شخصیتی

روان رنجوری –ثبات احساسی: توانایی فرد در تحمل محرک های استرس و عوامل تنش زا

سازگاری  و انطباق پذیری: احترام به دیگران

برون گرایی: راحت بودن فرد در روابط

وظیفه شناسی و با وجدانی: قابل اعتماد بودن فرد

گشودگی و استقبال از تجربه: علاقه و شیفتگی فرد به پدیده هاو تجربیات جدید

مدل تناسب شغل با شخصیت هگزاگن هالند (RIASEC)

D افراد مسلط

تمایل دارند محکم، با اراده و نیرومند باشند.

I افراد بانفوذ

معمولاً اجتماعی، پرحرف و سرزنده هستند.

S افراد باثبات

اغلب ملایم، سازگار و نرم‌دل هستند.

C افراد وظیفه شناس

افرادی خوددار، تحلیل گر و منطقی هستند.

مدل ارزیابی شخصیت اینیاگرام - Enneagram

اینیاگرام واژه‌ای یونانی‌ست، تشکیل شده از دو بخش اینیا (Ennea) به معنای نُه، و گرام (gram) به معنای وجه، مدل و شکل.

تیپ 1: کمالگرا و مُصلح

این اشخاص، اصولگرا، هدفمند و خودکنترل هستند. آنها برای کمال تلاش میکنند و این اعتقاد را دارند که همه چیز باید مرتب باشد. ایشان منظم، عالی‌طلب، اصلاح‌گر، منطقی، پایبند به اصول اخلاقی، منتقد خود و دیگران، آرمان‌گرا، حق به جانب، اعتیاد به کار، وسواس تقارن، جدی بودن در تصمیم‌ها، حساب‌گر، سخت‌کوش، سخت‌گیر، مبادی آداب، وقت‌شناس و دقیق هستند.

تیپ 2: کمک کننده و بخشنده

این اشخاص، دلسوز، سخاوتمند و مردم پسند هستند. آنها به دنبال این هستند که مورد پسند دیگران قرار گیرند و از کمک به دیگران و احساس تعلق به آنها رضایت زیادی پیدا می کنند. ایشان یاری دهنده، مراقب، بخشنده، امدادگر، کمک‌گرا، دلسوز، غم‌خوار، همدل، فداکار، سخاوتمند، دست و دل باز، اهل دوستی و معاشرت، تشویق کننده، همراه، پشتیبان، حامی، مهربان، توجه به دیگران، مشتاق به پرورش دیگران، طالب همدلی و تایید و مهرطلب هستند.

تیپ 3: موفقیت محور

آنها میل به دستیابی به چیزهای بزرگ دارند و می خواهند برای موفقیت خود مورد تحسین دیگران قرار گیرند. ایشان هدف‌گرا، نتیجه‌گرا، جاه‌طلب، بلندپرواز، سیاست‌مدار، عمل‌گرا، انگیزه‌دهنده، تشنه‌ی موفقیت، نگران وجهه و محبوبیت خود، ریاست طلب، فعال و پرانرژی، پرشور و شوق، اثرگذار، کامیاب، اهل منطق، منعطف، باعزت نفس و اعتماد به نفس، احساس و عاطفه‌ی کم، شهرت طلب، توفیق‌طلب اجتماعی، انگیزه‌بخش، برتری طلب، سازگار با محیط، بازیگر، نقش بازی کن، اجتناب از شکست، احساسات عاطفی کم و عاشق کار هستند.

تیپ 4: نفوذپذیر، خونگرم، حساس

آنها معتقدند که با افراد دیگر متفاوت هستند و در نتیجه، آرزوی یک ارتباط عمیق را دارند که باعث شود احساس کامل و پذیرفته شدن کنند. ایشان احساساتی، درک شهودی بالا، خیال‌پرداز، رمانتیک، خود-ابرازکننده، زیبادوست، خاص، متشخص، دارای پتانسیل افسردگی، اهل غبطه خوردن، خلاق، آراسته، حساس، دوستدار غم و اندوه، مهربان، خوش‌خلق، خوش‌سلیقه، نوآور، مبادی آداب، وابسته، حساس وگوشه‌گیر هستند.

تیپ 5: ادراکی، مبتکر و مستقل

آنها قادر به تمرکز بر روی توسعه ایده های پیچیده هستند و در نتیجه می توانند جدا، در عین حال قوی و شدید باشند. ایشان پژوهشگر، محقق، خردمند، ژرف‌اندیش، کنجکاو، ذره‌بین، زیرک، غیروابسته، مستقل، واقع‌بین، اهل مطالعه، مشاهده‌گر، پیچیده، تمرکزگرا، شوخ‌طبع، بازیگوش، متفکر، اندیشمند، دارای افکار بدیع و نو، نکته‌سنج، مصمم، جدی، تحلیل‌گر، حقیقت‌جو، بی‌اعتماد، نگران، عمیق، علاقه‌مند به تنهایی، اجتنابگر از پوچیِ ناشی از کم‌اطلاعی، اهمیت به کنترل احساسات، تمایل به حفظ استقلال و گذراندن امور با حداقل امکانات هستند.

تیپ 6: جذاب، مسئولیت پذیر و متعهد

آنها به شدت درگیر امنیت هستند و اغلب محیط نزدیک خود را برای خطر بررسی می کنند. ایشان وفادار، متعهد، امنیت‌مدار، مسئول، مضطرب، بدگمان، سخت‌کوش، سازمان‌دهنده، تیزبین، وظیفه‌شناس، ارزیاب، بازرس، با پشتکار، محتاط، متعصب، راست‌پندار، تعویق انداز در کار، شکاک، محافظه‌کار، بدبین، منفی‌باف، امین، معتقد، مسئولیت‌پذیر، دارای حالت تدافعی توأم با پرخاشگری، نگهبان، عیب‌یاب، متوهم، عدالت‌طلب، قابل اعتماد، معنویت‌گرا و سنت‌گرا. هستند.

تیپ 7: خودجوش و همه کاره

آنها از تجربیات جدید لذت می برند و تمایل دارند دنیا را از نظر همه چیزهای هیجان انگیزی که ارائه می دهد ببینند. ایشان تنوع‌طلب، مشتاق، خوش‌گذران، پرکار، پرمشغله، خودانگیخته، سر به هوا، ولخرج، خوش‌بین، معاشرتی، چابک، حراف، مسئولیت‌گریز، افراطی، تفنن‌طلب، انرژی بخش، کلیت‌گرا، خوش‌خو، خوش‌قلب، پرانرژی، برون‌گرا، اجتماعی، سطحی، خلاق، بداهه‌گو، حاضرجواب، حواس‌پرت، ساده‌لوح و خوش‌نیت هستند.

تیپ 8: مسلط و با اعتماد به نفس

آنها خود را قوی، قدرتمند و قادر به محافظت از دیگران می دانند. با این حال، آنها می توانند برای دیگران ترسناک باشند. ایشان چالشگر، مقتدر، سرنوشت‌ساز، خودرأی، مواجهه‌گر، قاطع، مستقل، اهل عمل، استوار، اهل رقابت، واقع‌بین، صریح، مبارزه‌طلب، بی‌باک، دست و دل باز، سازنده، الهام‌بخش، پیشگام، رهبر، متکی به خود، پشتیبان، لجوج، سرسخت، دارای روحیه‌ای شکست‌ناپذیر، راسخ، بااراده، بزرگ‌منش، هدایت‌کننده، جسور، شجاع، رک‌گو، پرکار، سخت‌گیر، مستبد، تندخو، خودبزرگ‌بین، پرخاشگر و مقابله‌گر هستند.

تیپ 9: پذیرا، موافق و راحت

آنها برای صلح و هماهنگی تلاش می کنند و در نتیجه اغلب از اطرافیان خود بسیار پذیرنده هستند. ایشان میانجی، راحت‌طلب، متواضع، پذیرا، دلگرم کننده، سازگار، خوش‌خیال، صبور، ثابت‌قدم، بی‌خیال، ساده، بی‌ریا، قانع، آرامش‌بخش، آرمان‌خواه، مسالمت‌جو، بی‌تفاوت، منفعل، محتاط، کم‌حرف، بی‌طرف، آرام، تنبل، خاکی، مسئولیت‌گریز، خونسرد، کسل و بی‌حال هستند.